پوران فرخزاد: هیچ وقت دوست نداشتم مثل فروغ رفتار کنم

روزنامه جام جم - محمدرضا کائینی: بیش از 50 سال از مرگ فروغ فرخزاد می گذرد اما وقتی کلمه 50 را می نویسید یا می خوانید متوجه می شوید که زمان بسیار طولانی است برای نبود شاعری که چند نسل را درگیر آثار خودش نموده بود. فارغ از دنیا ادبی او نوع زندگی فروغ هم چه در زمان زیست او و چه در نبودش همواره همراه بوده است با حرف ها و حاشیه های بسیار، از طغیان و سرکشی اش در برابر هنجارهای جامعه و ازدواجش با پرویز شاپور گرفته تا ورودش به دنیا سینما و ساخت فیلم تکان دهنده خانه سیاه است وآشنایی اش با ابراهیم گلستان که هنوز هم ناگفته های تازه ای دارد.

پوران فرخزاد: هیچ وقت دوست نداشتم مثل فروغ رفتار کنم

در میانه این نیم قرن افراد بسیاری هم از نوع زندگی فروغ نقل نموده اند، از نقل قول جنجالی مسعود کیمیایی در رابطه با روز مرگ فروغ بگیرید تا نزدیکان این شاعر که چند وقت پیش نامه های عاشقانه او به پرویز شاپور را منتشر کردند. اما شاید زنده یاد پوران فرخزاد معتبرترین فردی بود که می توانست در رابطه با فروغ حرف بزند، از شرایط زیستی او در کودکی و نوجوانی تا ورودش به دنیا شعر و هنر. این گفت وگوی منتشر نشده ای است با پوران فرخزاد که در حاشیه جلسات ادبی او در روزهای دوشنبه اجرا شده است. .شرایط حاکم بر فضای فرهنگی جامعه ما نشان می دهد که زندگی وآثار فروغ،همچنان برای علاقه مندان ومنتقدان او موضوعی جذاب ودرخورِگفت وگوست، همین است که شاید حرف های پوران فرخزاد را جذاب تر کند.

شاید‭ ‬برای‭ ‬آغاز‭ ‬مصاحبه‭ ‬بهتر‭ ‬باشد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نقطه‭ ‬شروع‭ ‬کنیم‭ ‬که‭ ‬شما‭ ‬چند‭ ‬سالی‭ ‬است‭ ‬کمتر‭ ‬درباره‭ ‬فروغ‭ ‬صحبت‭ ‬و‭ ‬مصاحبه‭ ‬می کنید‭ ‬و‭ ‬بیشتر‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬تمایلات‭ ‬شخصی‭ ‬و‭ ‬آثاری‭ ‬که‭ ‬دوست‭ ‬دارید‭ ‬تولید‭ ‬کنید،‭ ‬فعال‭ ‬هستید‭. ‬علت‭ ‬سکوتتان‭ ‬در‭ ‬این باره‭ ‬چیست؟‭ ‬

البته‭ ‬خیلی‭ ‬هم‭ ‬ساکت‭ ‬نبوده ام،‭ ‬اما‭ ‬می پذیرم‭ ‬در‭ ‬سال های‭ ‬اخیر‭ ‬چندان‭ ‬علاقه مند‭ ‬نبوده ام‭ ‬درباره‭ ‬فروغ‭ ‬حرف‭ ‬بزنم‭. ‬راستش‭ ‬از‭ ‬شما‭ ‬چه‭ ‬پنهان‭ ‬خیلی‭ ‬وقت‭ ‬است‭ ‬نمی دانم‭ ‬خواهر‭ ‬فروغ‭ ‬هستم‭! ‬مدت‭ ‬درازی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬فکر‭ ‬می کنم‭ ‬فروغ‭ ‬یک‭ ‬شاعر‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬هم‭ ‬یک‭ ‬نیمچه‭ ‬شاعر‭ ‬هستم‭. ‬تصور‭ ‬می کنم‭ ‬هر‭ ‬آنچه‭ ‬را‭ ‬لازم‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬به عنوان‭ ‬یک‭ ‬خواهر‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬فروغ‭ ‬بگویم،‭ ‬گفته ام‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مجموع‭ ‬این‭ ‬مردم‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬درباره‭ ‬او‭ ‬قضاوت‭ ‬نمایند‭. ‬سال هاست‭ ‬می بینم‭ ‬عده‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬مردم،‭ ‬به خصوص‭ ‬جوان ها،‭ ‬حرف های‭ ‬خودشان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬مقطع‭ ‬سنی ای‭ ‬که‭ ‬باشند،‭ ‬از‭ ‬زبان‭ ‬فروغ‭ ‬می شنوند‭ ‬و‭ ‬معتقدند‭ ‬او‭ ‬با‭ ‬جسارت‭ ‬و‭ ‬گستاخی،‭ ‬مکنونات‭ ‬قلبی‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬زمانی‭ ‬نسبتا‭ ‬دور،‭ ‬یعنی‭ ‬چند‭ ‬دهه‭ ‬پیش‭ ‬بیان‭ ‬نموده‭. ‬دیدن‭ ‬همین‭ ‬برایم‭ ‬کافی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬مرا‭ ‬خوشحال‭ ‬می کند‭. ‬

موضوع‭ ‬این‭ ‬گفت وگو،‭ ‬آخرین‭ ‬فصل‭ ‬از‭ ‬زندگی‭ ‬فروغ‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬کلیت‭ ‬آن‭. ‬هر‭ ‬چند‭ ‬دامنه‭ ‬بحث،‭ ‬گاهی‭ ‬پای‭ ‬ادوار‭ ‬مختلف‭ ‬زندگی‭ ‬فروغ،‭ ‬اطلاعات‭ ‬و‭ ‬خاطرات‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬وسط‭ ‬می کشد،‭ ‬اما‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬بحث‭ ‬شاید‭ ‬بهتر‭ ‬باشد‭ ‬نقطه‭ ‬پایانی‭ ‬زندگی‭ ‬فروغ‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬ما‭ ‬نقل‭ ‬کنید‭. ‬یعنی‭ ‬از‭ ‬آخرین‭ ‬روز‭ ‬و‭ ‬آخرین‭ ‬ساعت های‭ ‬حیات‭ ‬او‭ ‬برایمان‭ ‬بگویید؟

در‭ ‬آن‭ ‬دوره‭ ‬در‭ ‬رادیو‭ ‬کار‭ ‬می کردم‭ ‬و‭ ‬معمولاً‭ ‬برای‭ ‬مطالعه‭ ‬و‭ ‬آماده‭ ‬کردن‭ ‬محتوای‭ ‬برنامه ها‭ ‬به‭ ‬کتابخانه‭ ‬سفارت‭ ‬انگلیس‭ ‬می رفتم. ‬البته‭ ‬اعضای‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬کم‭ ‬و‭ ‬بیش‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬کتابخانه‭ ‬می رفتند،‭ ‬چون‭ ‬منابع‭ ‬بسیار‭ ‬خوبی‭ ‬داشت‭. ‬آن‭ ‬روز‭ ‬صبح‭ ‬به‭ ‬کتابخانه‭ ‬رفته‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬داشتم‭ ‬کار‭ ‬می کردم‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬نفر‭ ‬از‭ ‬پشت سر‭ ‬به‭ ‬شانه ام‭ ‬دست‭ ‬زد‭ ‬و‭ ‬پرسید: چقدر‭ ‬کار‭ ‬می کنی؟

برگشتم‭ ‬و‭ ‬دیدم‭ ‬فروغ‭ ‬است‭ ‬وآمده‭ ‬تا‭ ‬ادامه‭ ‬نمایشنامه‭ ‬ژان‭ ‬مقدس‭ ‬را‭ ‬ترجمه‭ ‬کند.

گفت‭: ‬دنبال‭ ‬یک‭ ‬فضای‭ ‬آرام‭ ‬بودم،‭ ‬چون‭ ‬می خواستم‭ ‬نمایشنامه‭ ‬را‭ ‬ترجمه‭ ‬کنم‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬همین‭ ‬به‭ ‬اینجا‭ ‬آمد. ‬نشست‭ ‬کار‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬حدود‭ ‬یکی‭ ‬دو‭ ‬ساعتی‭ ‬گذشت‭. ‬بعد‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬گفت‭:‬ ‬می خواهم‭ ‬به‭ ‬خانه‭ ‬مامان‭ ‬بروم‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬ناهار‭ ‬بخوریم،‭ ‬تو‭ ‬هم‭ ‬بلند‭ ‬شو‭ ‬بیا.

گفتم‭ ‬در‭ ‬رادیو‭ ‬مهمان‭ ‬دارم‭ ‬و‭ ‬تو‭ ‬هم‭ ‬بیا‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬رادیو‭ ‬برویم‭. ‬اصرار‭ ‬کرد‭ ‬تو‭ ‬بیا‭ ‬برویم‭ ‬به‭ ‬خانه‭ ‬مامان،‭ ‬ولی‭ ‬هر‭ ‬چه‭ ‬اصرار‭ ‬کرد‭ ‬قبول‭ ‬نکردم‭ ‬و‭ ‬گفتم‭: ‬در‭ ‬رادیو‭ ‬کار‭ ‬دارم‭. ‬او‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬عادت‭ ‬همیشه‭ ‬با‭ ‬لحنی‭ ‬بین‭ ‬شوخی‭ ‬و‭ ‬جدی‭ ‬گفت‭: ‬خاک‭ ‬تو‭ ‬سرت،‭ ‬به‭ ‬جهنم‭! ‬خداحافظ،‭ ‬من‭ ‬رفتم‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬برای‭ ‬همیشه‭ ‬رفت!

‬من‭ ‬هم‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬مدتی‭ ‬بساطم‭ ‬را‭ ‬جمع‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬پی‭ ‬کارم‭ ‬رفتم‭ ‬رادیو. ‬آن‭ ‬روز‭ ‬مامان‭ ‬خورش‭ ‬بادمجان‭ ‬درست‭ ‬نموده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬فروغ‭ ‬خیلی‭ ‬دوست‭ ‬داشت‭. ‬وقتی‭ ‬ناهارش‭ ‬را‭ ‬خورده‭ ‬گفته‭ ‬بود‭: ‬مامان‭! ‬باید‭ ‬بروم،‭ ‬پوران‭ ‬هم‭ ‬نیامد‭!‬ ‬و‭ ‬مادر‭ ‬را‭ ‬می بوسد‭ ‬و‭ ‬می رود‭. ‬

دفتر‭ ‬آقای‭ ‬گلستان‭ ‬یک‭ ‬جیپ‭ ‬قراضه‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬تعمیر‭ ‬می شد‭ ‬و‭ ‬هنوز‭ ‬نشده‭ ‬بود‭. ‬گلستان‭ ‬به‭ ‬راننده‭ ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬توپشت‭ ‬رل‭ ‬بنشین‭ ‬و‭ ‬نگذار‭ ‬فروغ‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬ماشین‭ ‬رانندگی‭ ‬کند،‭ ‬اما‭ ‬آن‭ ‬روز‭ ‬فروغ‭ ‬با‭ ‬اصرار‭ ‬گفته‭ ‬بود‭: ‬امی خواهم‭ ‬خودم‭ ‬رانندگی‭ ‬کنم‭ ‬و‭ ‬تو‭ ‬کنارم‭ ‬بنشین‭! ‬بو‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬آن‭ ‬اتفاق‭ ‬وحشتناک‭ ‬افتاد‭. ‬خیلی‭ ‬نمی توانم‭ ‬درباره‭ ‬اش‭ ‬صحبت‭ ‬کنم‭. ‬

اگر‭ ‬بخواهیم‭ ‬ویژگی های‭ ‬دوران‭ ‬اتولدی‭ ‬دیگرب‭ ‬را‭ ‬بسنجیم‭ ‬و‭ ‬ارزیابی‭ ‬کنیم،‭ ‬شاید‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬ابتدایی ترین‭ ‬آنها‭ ‬خروج‭ ‬از‭ ‬هیجانات‭ ‬فوق العاده‭ ‬او‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬نوجوانی‭ ‬و‭ ‬جوانی‭ ‬باشد‭. ‬در‭ ‬مجموعه های‭ ‬شعری‭ ‬قبلی‭ ‬فروغ‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬اسیر‭ ‬و دیوار،‭ ‬شاهد‭ ‬دختری‭ ‬جسور،‭ ‬عصبی‭ ‬و‭ ‬عصیانگر‭ ‬هستیم‭ ‬که‭ ‬احساسات‭ ‬شخصی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬بیان‭ ‬می کند‭ ‬و‭ ‬شاید‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬نوجوانانی‭ ‬که‭ ‬تازه‭ ‬وارد‭ ‬این‭ ‬مقطع‭ ‬از‭ ‬زندگی‭ ‬خود‭ ‬می شوند،‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬اشعار‭ ‬همذات پنداری‭ ‬می نمایند،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬اتولدی‭ ‬دیگرب‭ ‬فروغ‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬در‭ ‬کسوت‭ ‬منتقد‭ ‬رفتارهای‭ ‬اجتماعی‭ ‬ایرانیان‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬فرهنگی‭ ‬کشور‭ ‬ظاهر‭ ‬می گردد،‭ ‬بلکه‭ ‬در‭ ‬صدد‭ ‬ترسیم‭ ‬آرمانشهری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬فضای‭ ‬حاکم‭ ‬بر‭ ‬جامعه‭ ‬آن‭ ‬دوران‭ ‬بسیار‭ ‬دور‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬تحول‭ ‬و‭ ‬تغییر‭ ‬ناگهانی‭ ‬قطعا‭ ‬ریشه‭ ‬در‭ ‬پیش زمینه هایی‭ ‬دارد‭. ‬به‭ ‬نظر‭ ‬شما‭ ‬چه‭ ‬عواملی‭ ‬سبب‭ ‬شد‭ ‬فروغ‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬اشعار‭ ‬هیجانی‭ ‬اولیه‭ ‬- ‬که‭ ‬بیشتر‭ ‬جنبه‭ ‬شخصی‭ ‬داشتند‭- ‬به‭ ‬چنین‭ ‬جایگاهی‭ ‬برسد؟‭ ‬

این‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬مواردی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬فضای‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬کودکی‭ ‬و‭ ‬نوجوانی‭ ‬فروغ‭ ‬بررسی‭ ‬نکنیم،‭ ‬نمی توانیم‭ ‬پاسخ‭ ‬دقیقی‭ ‬برای‭ ‬آن‭ ‬پیدا‭ ‬کنیم‭. ‬در‭ ‬اینجا‭ ‬باید‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬دو‭ ‬شیوه‭ ‬خاطره‭ ‬و‭ ‬تحلیل‭ ‬کمک‭ ‬گرفت‭. ‬مطالبی‭ ‬که‭ ‬دارم‭ ‬می گویم‭ ‬شاید‭ ‬جای‭ ‬دیگری‭ ‬نگفته‭ ‬یا‭ ‬کمتر‭ ‬گفته‭ ‬باشم،‭ ‬اما‭ ‬چون‭ ‬علاقه‭ ‬شما‭ ‬را‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬می بینم،‭ ‬بیان‭ ‬می کنم‭. ‬به‭ ‬نظرم‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬ریشه های‭ ‬مهم‭ ‬آن،‭ ‬شرایط‭ ‬خانوادگی‭ ‬ماست‭. ‬پدرم‭ ‬افسر‭ ‬شاهنشاهی‭ ‬و‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬متولیان‭ ‬املاک‭ ‬رضاشاه‭ ‬در‭ ‬شمال‭ ‬بود،‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل‭ ‬در‭ ‬دورانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬نوشهر‭ ‬بودیم،‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬رضاشاه‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خانه‭ ‬خودمان‭ ‬دیدم‭. ‬برای‭ ‬استراحت‭ ‬و‭ ‬حرف‭ ‬زدن‭ ‬با‭ ‬پدر‭ ‬به‭ ‬منزل‭ ‬ما‭ ‬آمده‭ ‬بود‭. ‬گهگاه‭ ‬به‭ ‬املاکش‭ ‬در‭ ‬آنجا‭ ‬سر‭ ‬می زد‭. ‬بعدها‭ ‬درباره‭ ‬نحوه‭ ‬انجام‭ ‬وظیفه اش‭ ‬هم،‭ ‬سوء‭ ‬تفاهمی‭ ‬پیش‭ ‬آمد‭ ‬و‭ ‬پدر‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬مدتی‭ ‬دستگیر‭ ‬کردند‭!‬

به‭ ‬اصطلاح‭ ‬گستاخی‭ ‬فروغ،‭ ‬موجد‭ ‬برخی‭ ‬ذهنیت های‭ ‬اجتماعی‭ ‬هم‭ ‬درباره‭ ‬او‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬چه‭ ‬دیدگاهی‭ ‬دارید؟

در‭ ‬افواه‭ ‬عمومی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬فروغ‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬اعضای‭ ‬خانواده،‭ ‬شهوترانی‭ ‬و‭ ‬بی بند‭ ‬و‭ ‬باری‭ ‬زیاد‭ ‬نسبت‭ ‬داده اند‭ ‬و‭ ‬تکرار‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬ما‭ ‬هم‭ ‬کلاً‭ ‬علاقه ای‭ ‬به‭ ‬پاسخگویی‭ ‬نداریم‭. ‬بعضی ها‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬و‭ ‬برادرانم‭ ‬می رسیدند،‭ ‬می گفتند‭ ‬خبر‭ ‬داریم‭ ‬فروغ‭ ‬یا‭ ‬برادرتان‭ ‬در‭ ‬نوجوانی‭ ‬این‭ ‬کارها‭ ‬را‭ ‬نموده‭ ‬و‭ ‬این طور‭ ‬بوده اند،‭ ‬ولی‭ ‬ما‭ ‬به جای‭ ‬این که‭ ‬دفاع‭ ‬کنیم،‭ ‬می گفتیم‭ ‬تازه‭ ‬خیلی‭ ‬چیزها‭ ‬هم‭ ‬هست‭ ‬که‭ ‬خبر‭ ‬ندارید‭! ‬علاقه ای‭ ‬نداریم‭ ‬خیلی‭ ‬با‭ ‬این جور‭ ‬آدم ها‭ ‬بحث‭ ‬کنیم‭. ‬بعضی ها‭ ‬تصور‭ ‬نموده اند‭ ‬فامیل‭ ‬فرخزاد‭ ‬داشتن،‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬اهل‭ ‬فسق‭ ‬و‭ ‬فجور‭ ‬بودن‭ ‬است‭! ‬

متأسفانه‭ ‬این‭ ‬تصور‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬شاید‭ ‬بخشی‭ ‬به‭ ‬عصیان‭ ‬دوران‭ ‬نوجوانی‭ ‬فروغ‭ ‬مربوط‭ ‬باشد‭. ‬من‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬زنده‭ ‬بودن‭ ‬فروغ‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬مرگش،‭ ‬خیلی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬مساله‭ ‬فکر‭ ‬نموده ام‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬شواهد‭ ‬و‭ ‬قرائن‭ ‬زیادی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نتیجه‭ ‬رسیده ام‭ ‬که‭ ‬فروغ‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬آنچه‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬روابط‭ ‬عاشقانه‭ ‬باشد،‭ ‬دنبال‭ ‬پدر‭ ‬می گشت‭. ‬سه‭ ‬مردی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬او‭ ‬بودند،‭ ‬یعنی‭ ‬پرویز‭ ‬شاپور،‭ ‬دومین‭ ‬مردی‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬گلستان‭ ‬نمی آمد،‭ ‬فروغ‭ ‬قطعاً‭ ‬با‭ ‬او‭ ‬ازدواج‭ ‬می کرد‭ ‬و‭ ‬ابراهیم‭ ‬گلستان،‭ ‬هر‭ ‬سه‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬سنی‭ ‬با‭ ‬فروغ‭ ‬فاصله‭ ‬داشتند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نوعی‭ ‬نقش‭ ‬پدر‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬او‭ ‬ایفا‭ ‬می کردند‭

.

‬این‭ ‬به‭ ‬نوعی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬کمبود‭ ‬پدر‭ ‬در‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬فروغ‭ ‬به دنبال‭ ‬آن‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬پیدا‭ ‬کردن‭ ‬یک‭ ‬تکیه گاه،‭ ‬این‭ ‬کمبود‭ ‬را‭ ‬جبران‭ ‬کند‭. ‬باورم‭ ‬درباره‭ ‬فروغ‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬نامه ها‭ ‬و‭ ‬اشعارش‭ ‬نشان‭ ‬می دهد‭ ‬گریز‭ ‬از‭ ‬خانه‭ ‬و‭ ‬فضایی‭ ‬که‭ ‬پدر‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬پدری‭ ‬نمی کند،‭ ‬موجب‭ ‬می گردد‭ ‬فروغ‭ ‬در‭ ‬بیرون‭ ‬از‭ ‬خانه‭ ‬به دنبال‭ ‬پدر‭ ‬بگردد

پس ‬صرف نظر‭ ‬از‭ ‬چاشنی های‭ ‬عاطفی‭ ‬ای‭ ‬که‭ ‬ازدواج‭ ‬برای‭ ‬فروغ‭ ‬داشت،‭ ‬ظاهراً‭ ‬مفری‭ ‬از‭ ‬فضای‭ ‬خانوادگی‭ ‬هم‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬این طور‭ ‬نیست؟‭ ‬

بله،‭ ‬عشق‭ ‬فروغ‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬سن‭ ‬و‭ ‬سال‭ ‬کم،‭ ‬چند‭ ‬دلیل‭ ‬داشت‭. ‬دختر‭ ‬فوق العاده‭ ‬هیجانی‭ ‬و‭ ‬بیش فعالی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬این جور‭ ‬دخترها‭ ‬خیلی‭ ‬زود‭ ‬به‭ ‬سن‭ ‬بلوغ‭ ‬می رسند‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬این که‭ ‬شخصیت‭ ‬و‭ ‬استقلال‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬اثبات‭ ‬نمایند،‭ ‬به‭ ‬وادی‭ ‬عشق‭ ‬وارد‭ ‬می شوند‭. ‬دور‭ ‬شدن‭ ‬از‭ ‬فضای‭ ‬خانواده‭ ‬و‭ ‬تحکم ها‭ ‬و‭ ‬مشکلاتی‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬وجود‭ ‬داشت،‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬دلایلش‭ ‬بود‭. ‬

‬شاید‭ ‬باید‭ ‬اولین‭ ‬تجلیات‭ ‬خلاقیت های‭ ‬شعری‭ ‬فروغ‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬همین‭ ‬دوره‭ ‬جست وجو‭ ‬کرد؛‭ ‬اشعاری‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬ااسیرب‭ ‬و‭ ‬ادیوارب‭ ‬منتشر‭ ‬شد،‭ ‬تا‭ ‬حدودی‭ ‬آیینه‭ ‬تمام نمای‭ ‬این‭ ‬دوره‭ ‬است‭. ‬دیدگاه‭ ‬شما‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ویژگی های‭ ‬شعری‭ ‬فروغ‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دوره‭ ‬چیست؟‭ ‬

از‭ ‬یک‭ ‬دختر‭ ‬16‭ -‬15‭ ‬ساله ای‭ ‬که‭ ‬تازه‭ ‬وارد‭ ‬زندگی‭ ‬زناشویی‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬کامیابی ها‭ ‬و‭ ‬ناکامی های‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬تجربه‭ ‬می کند،‭ ‬چه‭ ‬توقعی‭ ‬می گردد‭ ‬داشت؟‭ ‬فروغ‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬دوره‭ ‬ساده،‭ ‬معصوم‭ ‬و‭ ‬جست وجوگر‭ ‬بود‭. ‬توقع‭ ‬دارید‭ ‬سیمون‭ ‬دوبوار‭ ‬باشد؟‭ ‬بعدها‭ ‬وقتی‭ ‬درباره‭ ‬مجموعه‭ ‬ااسیرب‭ ‬صحبت‭ ‬می کرد،‭ ‬بارها‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬شنیدم‭ ‬که‭ ‬می گفت‭: ‬اای‭ ‬کاش‭ ‬این‭ ‬شعرها‭ ‬را‭ ‬چاپ‭ ‬نمی کردم‭!‬ب‭ ‬خیلی‭ ‬دوست‭ ‬نداشت‭ ‬کسی‭ ‬برای‭ ‬شناخت‭ ‬او‭ ‬به‭ ‬اشعار‭ ‬آن‭ ‬دوره‭ ‬مراجعه‭ ‬کند،‭ ‬ولی‭ ‬من‭ ‬همیشه‭ ‬مخالف‭ ‬بودم‭. ‬من‭ ‬هم‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬فروغ‭ ‬گفتم‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬الان‭ ‬به‭ ‬شما‭ ‬می گویم‭ ‬که‭ ‬مردم‭ ‬باید‭ ‬بدانند‭ ‬انسان‭ ‬از‭ ‬کجا‭ ‬شروع‭ ‬نموده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬کجا‭ ‬رسیده‭ ‬است‭. ‬

‬فروغ‭ ‬در‭ ‬مجموعه‭ ‬اسیر‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬نوجوانی،‭ ‬بسیار‭ ‬صریح‭ ‬و‭ ‬بی پروا‭ ‬موضوعاتی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬معمولا‭ ‬افراد‭ ‬از‭ ‬بیان‭ ‬آنها‭ ‬شرم‭ ‬دارند،‭ ‬اظهار‭ ‬می کند‭. ‬حتی‭ ‬در‭ ‬چاپ‭ ‬دوم‭ ‬اسیر ‬تکمله ای‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬مقاله ای‭ ‬چند‭ ‬صفحه ای‭ ‬در‭ ‬پایان‭ ‬کتاب‭ ‬نوشت‭ ‬و‭ ‬گفت‭: ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬ایرادها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬می گیرند،‭ ‬آدم های‭ ‬عقب مانده ای‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬سیر‭ ‬پیشرفت‭ ‬دنیا‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬نشان‭ ‬خواهد‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬باید‭ ‬آزاد‭ ‬باشند‭ ‬و‭ ‬بتوانند‭ ‬احساسات‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬بیان‭ ‬نمایند‭ ‬و‭... (‬نقل‭ ‬به‭ ‬مضمون‭) ‬خلاصه‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬توجیهات‭ ‬آورد‭ ‬که‭ ‬گمان‭ ‬نمی کنم‭ ‬بعدها‭ ‬خودش‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬حرف ها‭ ‬اعتقاد‭ ‬داشت‭. ‬سوالم‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سایر‭ ‬اعضای‭ ‬خانواده،‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬خود‭ ‬شما‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬این گونه‭ ‬رفتارها‭ ‬با‭ ‬فروغ‭ ‬مشترک‭ ‬بودید‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬رفتارها‭ ‬را‭ ‬می پسندید‭ ‬یا‭ ‬نه؟‭ ‬

من‭ ‬یک‭ ‬دختر‭ ‬کاملا‭ ‬محجوب‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬هیچ وقت‭ ‬هم‭ ‬دوست‭ ‬نداشتم‭ ‬مثل‭ ‬فروغ‭ ‬رفتار‭ ‬کنم‭. ‬الان‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬را‭ ‬به صراحت‭ ‬می گویم‭. ‬فروغ‭ ‬را‭ ‬بسیار‭ ‬دوست‭ ‬داشتم‭ ‬و‭ ‬ویژگی های‭ ‬بارز‭ ‬او،‭ ‬مخصوصا‭ ‬تیزفهمی‭ ‬و‭ ‬جست وجوگری‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬بسیار‭ ‬دوست‭ ‬داشتم،‭ ‬ولی‭ ‬هیچ وقت‭ ‬مثل‭ ‬او‭ ‬رفتار‭ ‬نکردم‭. ‬در‭ ‬کلِ‭ ‬دوره‭ ‬نوجوانی‭ ‬و‭ ‬جوانی،‭ ‬شاید‭ ‬با‭ ‬دو‭ ‬سه‭ ‬پسر‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬سلام‭ ‬و‭ ‬علیک‭ ‬ارتباط‭ ‬داشتم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬معمول‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬اتفاق‭ ‬ویژه ای‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬نمی رفت‭. ‬دخترها‭ ‬وقتی‭ ‬وارد‭ ‬جامعه‭ ‬می شدند،‭ ‬به طور‭ ‬طبیعی،‭ ‬آشنایی هایی‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬سلام‭ ‬و‭ ‬علیک‭ ‬با‭ ‬پسرها‭ ‬داشتند،‭ ‬اما‭ ‬فروغ‭ ‬به دلیل‭ ‬شرایطی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬سر‭ ‬گذرانده‭ ‬بود،‭ ‬شاید‭ ‬کنجکاوی اش‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬تحریک‭ ‬می کرد‭ ‬که‭ ‬ازاین‭ ‬حد‭ ‬فراتربرود‭. ‬

من‭ ‬به‭ ‬هیچ وجه‭ ‬این‭ ‬رفتار‭ ‬را‭ ‬نمی پسندیدم‭. ‬در‭ ‬طغیانگری‭ ‬و‭ ‬مقاومت،‭ ‬با‭ ‬سایر‭ ‬اعضای‭ ‬خانواده ام‭ ‬مشترک‭ ‬هستم،‭ ‬ولی‭ ‬ظاهرم‭ ‬محجوب‭ ‬و‭ ‬آرام‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬عصیان‭ ‬درونی،‭ ‬چندان‭ ‬مرا‭ ‬به‭ ‬کارهای‭ ‬عجیب‭ ‬و‭ ‬غریب‭ ‬وادار‭ ‬نمی کند‭. ‬برادرم‭ ‬همیشه‭ ‬می گفت‭: ‬در‭ ‬دل‭ ‬پوران‭ ‬توفان‭ ‬برپاست،‭ ‬ولی‭ ‬ظاهرش‭ ‬می خندد‭! ‬من‭ ‬مثل‭ ‬فروغ‭ ‬نبودم‭ ‬و‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬رفتارهایش‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬نمی پسندیدم،‭ ‬ولی‭ ‬آدم‭ ‬باید‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬جای‭ ‬او‭ ‬بگذارد‭ ‬و‭ ‬شرایط‭ ‬و‭ ‬مشکلات‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬درک‭ ‬کند‭ ‬تا‭ ‬بتواند‭ ‬تحلیل‭ ‬درستی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬رفتارها‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭.

منبع: برترین ها
انتشار: بروزرسانی: 26 مهر 1398 شناسه مطلب: 222

به "پوران فرخزاد: هیچ وقت دوست نداشتم مثل فروغ رفتار کنم" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "پوران فرخزاد: هیچ وقت دوست نداشتم مثل فروغ رفتار کنم"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید